Thơ:
VÔ PHƯƠNG CÚ
Ngày rệu rã
Thấm bốn bề gió chướng
Vẫn lơ phơ
Hâm nóng lại nẻo tình
Biết bình yên phải lắng từ tâm bão
Sao còn ham đi về phía chông chênh
Sức chưa kiệt
Đam mê còn lừng lựng
Ngõ A- tỳ chưa ngán buổi canh đêm
Trăng tròn khuyết bao lần
Vẫn nguyên thì đại định
Giấu vào đâu vằng vặc
Nét nguyên trinh
Em tạc rõ bên thềm…
…giờ đã hiểu
Nên chân trầm chánh niệm
Gót uy nghi nhấc thả giữa miền quên
Nhưng rất khó
Mỗi lần em hiển hiện
Đóa vô thường lồ lộ nhịp mây hồng
Đôi lúc vậy căn cơ đành méo xẹo
Ngả nghiêng lơi
Xuôi theo lọn tóc trần
Hơi thở rối
Từng sợi hồn chưa chuốt chải
Trói ba sinh trong từng nốt chuông ngân
Đôi lúc vậy
Ngỡ bòng bong mùa gọt rửa
Tầng thân tâm
Ý niệm đã gom về
Hương tóc rối
Lật Thiên Thư tra hỏi
Hóa ra lòng còn bồn bộn đam mê
Vô Phương Cú
Hờn lây mùa chay tịnh
Em giông tố
Tâm bão rối tóc bồng
Anh chợt hiểu
Vốn chân truyền dạo nọ
Ngộ tình yêu
Đâu cần thấu hư không
02.11.16
A- “Vô Phương Cú” là một bản đồ vận hành Tinh- Khí – Thần trong cơ thể và tâm thức theo y học Đông phương.
Bài thơ không chỉ là cảm xúc mà là diễn tiến tâm- sinh lý: Từ loạn thần- khí đến tích tụ, đến bế nghẽn và đến điều tức rồi đến phục hồi.
“Ngày rệu rã… gió chướng”: Khí loạn, Phong tà xâm nhập
“Ngày rệu rã
Thấm bốn bề gió chướng”
Giải nghĩa“rệu rã” là khí hư (khí suy, thiếu lực)
“gió chướng” là phong tà (yếu tố gây rối loạn: stress, cảm xúc, môi trường)
Đây là trạng thái Khí tán (khí không quy tụ). Vệ khí yếu (khả năng bảo vệ suy giảm)
Ý nghĩa Dưỡng sinh: dễ sinh, mệt mỏi, rối loạn thần kinh, suy miễn dịch
“Tâm bão… chông chênh” là Khí nghịch (Can khí uất):
“Biết bình yên phải lắng từ tâm bão
Sao còn ham đi về phía chông chênh”
– “tâm bão” = Thần bất an
– “chông chênh” = khí không quy kinh
Trong Đông y: Can chủ sơ tiết (điều hòa khí). Khi cảm xúc mạnh dẫn đến Can khí uất sinh ra khí nghịch gây nên hệ quả khó ngủ, tim đập nhanh, lo âu, bồn chồn, dễ cáu
“Đam mê còn lừng lựng”: Thận tinh hao, Tâm hỏa vượng:
“Sức chưa kiệt
Đam mê còn lừng lựng”
– “đam mê”: dục → tiêu hao tinh (Thận)
– “lừng lựng”: hỏa (nhiệt) chưa hạ
Đây là tượng: Tâm hỏa bốc lên và Thận thủy không đủ chế hỏa. Đông y gọi „Tâm Thận bất giao”. Bệnh này có triệu chứng như sau: nóng trong, mất ngủ, mộng nhiều, tim hồi hộp, bồi hồi, lo sợ vô cớ, bệnh nặng thì nói sảng, mê loạn, hoang tưởng, điên cuồng
“Trăng vẫn nguyên thì đại định”: Thần tĩnh thì Khí quy nguyên
“Trăng tròn khuyết bao lần
Vẫn nguyên thì đại định”
– “trăng”:Thần (tâm thức thuần tịnh),
– “đại định” = trạng thái thư giãn cao: Thần an thì Khí tụ, Khí tụ thì Tinh giữ. Đây là trạng thái dưỡng sinh cao: Tinh thần ổn định thì Khí huyết cân bằng và điều hòa
“Hơi thở rối”: Phế khí loạn thì Khí không thể điều tức
“Hơi thở rối
Từng sợi hồn chưa chuốt chải”
Đông y: Phế chủ khí, chủ hô hấp nên khi tâm loạn dẫn đến phế khí mất điều hòa
– “hơi thở rối” thì khí không xuống (khí nghịch), không sâu (không nuôi huyết) gây nên hệ quả:mệt, thiếu oxy, thần kinh căng thẳng (Depression)
– Đây là điểm mấu chốt, thông điệp chính của bài thơ chỉ cần chỉnh hơi thở thì sẽ chỉnh lại được toàn bộ hệ khí
“Trói ba sinh”: Huyết ứ là dẫn đến 3 tầng thân tâm/ ký ức thân thể bị bế tắc, không lưu thông
“Trói ba sinh trong từng nốt chuông ngân”
Đông y: Huyết là nơi lưu giữ ký ức cảm xúc. Khi cảm xúc bị “trói” tức dẫn đến huyết ứ. Biểu hiện: đau âm ỉ, nặng ngực, ám ảnh, mệt mỏi kéo dài
– “chuông ngân” ý là kích hoạt lại ký ức dẫn đến huyết động, lưu chuyển
“Ý niệm đã gom về”: Khí tụ tức Thần đã quy nhất. Đây là bước chuyển biến quan trọng, từ tán đến tụ, từ loạn đến định
Trong dưỡng sinh gọi là: “thu thần tụ khí ở đan điền“
Có được động thái này thì có hiệu ứng: ổn định hệ thần kinh, tăng nội lực, giảm tiêu hao năng lượng
“Hương tóc rối… lòng còn bồn bộn”: Khí – Huyết chưa hòa
“Hóa ra lòng còn bồn bộn đam mê”
Đã “gom ý” nhưng: khí chưa ổn- huyết chưa thông. Đây là giai đoạn: giả định (tưởng đã tĩnh) nhưng chưa thật tĩnh
Trong Đông y: gọi là: tà chưa xuất thì chính chưa vững
“Em giông tố… tâm bão”; Ngoại cảnh kích động dẫn đến nội khí tán loạn
“Em giông tố
Tâm bão rối tóc bồng”
– “em”: tác nhân kích hoạt, làm cho Can khí động, Tâm thần loạn. Đây là phản ứng tâm– thân liên kết
“Ngộ tình yêu”: Tinh- Khí – Thần hợp nhất
“Ngộ tình yêu
Đâu cần thấu hư không”
Đây là đỉnh cao của dưỡng sinh: Không phải diệt cảm xúc maà là dung hòa cảm xúc. Khí lưu thông, Huyết điều hòa, Thần tươi sáng
2- Tổng đồ vận hành trong bài thơ
Giai đoạn 1: Loạn
– Khí tán
– Huyết ứ
– Thần động
Giai đoạn 2: Xung đột
– Tâm hỏa thăng lên
– Thận tinh giáng xuống
– Gây nên tình trạng Thủy- Hỏa vị tế, Tâm- Thận bất giao
Giai đoạn 3: Nhận biết
– Bắt đầu điều tức
– Gom ý, cân bằng tâm lý
Giai đoạn 4: Chưa ổn
– khí còn nghịch
– huyết chưa thông
Giai đoạn 5: Hợp nhất
– khí thuận
– huyết hòa
– thần an
3- Kết luận (cốt lõi dưỡng sinh)
Bài thơ nói một lên một thông điệp về Dưỡng Sinh theo “chuẩn Đông y”: Mọi bệnh đều bắt đầu từ Khí loạn- Huyết ứ- Thần bất an. Và chữa cũng theo chiều ngược: An Thần- Điều Khí- Hòa Huyết
4- Thực hành
Từ bài thơ, có thể rút ra 3 nguyên tắc dưỡng sinh:
– Điều hơi thở: Điều tức chỉnh Phế, bình Khí
– Quan sát cảm xúc: Giải Can khí uất
– Giữ tâm an: Thần định thì toàn thân ổn
22/04/26
Thuận Nghĩa
