“…Sự vận động tự do một cách tích cực của cơ thể kết hợp với những nhịp điệu tiết tấu của tự nhiên làm tăng sự đàn hồi và kết nối của hệ thống mạc cơ của toàn bộ cơ thể theo chiều hướng ổn định lập trình sống… “ (Tanztherapie)
Nội dung bài viết dưới đây dựa vào tư liệu của bộ môn Tanztherapie của Đức. Đây là một môn học có đào tạo trường lớp chính qui, có bằng cấp hành nghề như nghề Y (Y học bổ sung, Y học tự nhiên không dùng thuốc). Đào tạo nghề nghiệp trong 3 năm, hành nghề có sự bảo trợ và thanh toán từ các hệ thống Bảo hiểm Y tế. Tuy vậy các chuyên viên trị liệu chuyên nghiệp khá ít. Hiện nay bệnh nhân muốn được thăm khám, tư vấn và hướng dẫn tập luyện theo liệu pháp Nhảy trị liệu/ Tanztherapie phải đặt lịch khá lâu và phải chờ đợi theo danh sách đăng ký. Riêng tại các Trung tâm Onkologie (Ung thư học), các bệnh viện Tâm thần, các Trung tâm phục hồi chức năng thì Tanztherapie được thục hiện bắt buộc trong liệu trình trị bệnh. (Có thể đây cũng là một hướng lựa chọn nghề nghiệp cho các bạn trẻ muốn thay đổi nghề nghiệp ở Đức khá thú vị)
LIỆU PHÁP NHẢY TRỊ BỆNH (Vũ điệu chữa lành/ Tanztherapie / Dance Movement Therapy)
- Khái niệm:
⁃ Liệu pháp Nhảy trị bệnh là một phương pháp trị liệu sử dụng chuyển động cơ thể có ý thức, đặc biệt là nhảy và vũ đạo tự do, nhằm tác động đồng thời lên thân thể – cảm xúc – tâm trí – hệ thần kinh.
⁃ Khác với khiêu vũ biểu diễn, Tanztherapie không chú trọng kỹ thuật hay hình thức, mà tập trung vào trải nghiệm chuyển động bên trong, sự biểu đạt cảm xúc và khả năng tự điều chỉnh của cơ thể.
- Xuất xứ:
⁃ Hình thành chính thức tại châu Âu và Hoa Kỳ vào đầu thế kỷ XX
⁃ Phát triển song song với Phân tâm học, Tâm lý học trị liệu, Phong trào giải phóng cơ thể (body-oriented therapy)
Tên gọi học thuật phổ biến:
– Dance Movement Therapy (DMT): Anh, Mỹ
– Tanztherapie: Đức, Thụy Sĩ, Áo
Ngoài ra, hình thức vũ điệu chữa lành đã tồn tại từ rất sớm trong nghi lễ chữa bệnh của các nền văn hóa cổ, Vũ điệu shaman, Vũ điệu thiền, vũ điệu nghi lễ dân gian (Lên đồng, Đạo Mẫu…)
- Tác dụng:
Liệu pháp nhảy tác động đa tầng:
a/ Về sinh lý – thần kinh:
– Điều hòa hệ thần kinh tự chủ
– Giải phóng căng thẳng trong hệ mạc (fascia)
– Cải thiện tuần hoàn máu và bạch huyết
– Tăng cảm nhận cơ thể (body awareness)
b/ Về tâm lý – cảm xúc:
– Giải tỏa cảm xúc bị dồn nén (stress, lo âu, uất ức)
– Hỗ trợ xử lý sang chấn tâm lý
– Tăng cảm giác an toàn và kết nối với bản thân
c/ Về tinh thần:
⁃ Tăng cảm giác sống động, hiện đại
⁃ Khôi phục sự hài hòa thân, tâm
⁃ Hỗ trợ quá trình chữa lành nội tại
- Ứng dụng trị liệu trong các bệnh lý:
Liệu pháp Nhảy/ Tanztherapie được ứng dụng hỗ trợ trong:
– Rối loạn lo âu, trầm cảm
– Sang chấn tâm lý (PTSD)
– Rối loạn tâm thể (đau mạn tính, rối loạn tiêu hóa chức năng)
– Bệnh lý thần kinh (Parkinson, sau đột quỵ)
– Rối loạn cảm xúc ở trẻ em và thanh thiếu niên
– Phục hồi sau bệnh hoặc chấn thương
– Stress nghề nghiệp, kiệt sức…
⁃ Onkologie (Ung thư học)
Lưu ý: Đây là liệu pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa khi cần thiết.
- Các trào lưu ứng dụng hiện nay:
Hiện nay, Tanztherapie được ứng dụng dưới nhiều hình thức:
– Dance Movement Therapy (DMT): trị liệu lâm sàng
– Vũ điệu chữa lành (Healing Dance): hướng thân–tâm–năng lượng
– Somatic Dance / Somatic Movement
– Authentic Movement: chuyển động chân thực
– Ecstatic Dance: nhảy tự do mang tính cộng đồng
– Vũ điệu thiền (Meditative Dance)
– Ứng dụng trong yoga trị liệu, trị liệu hệ mạc, trị liệu sang chấn
Tóm lại liệu pháp Nhảy trị bệnh là cầu nối giữa cơ thể và tâm trí, sử dụng chuyển động như một ngôn ngữ chữa lành. Trong bối cảnh y học hiện đại ngày càng chú trọng tiếp cận toàn diện, Tanztherapie đóng vai trò quan trọng trong việc khôi phục sự cân bằng thân – tâm – cảm xúc, đặc biệt với các bệnh lý mạn tính và rối loạn tâm thể.
- Tanztherapie và Đông Y:
a/ Khái niệm (theo Đông y )
Trong hệ quy chiếu Đông y, Liệu pháp Nhảy trị bệnh là phương pháp sử dụng chuyển động có nhịp điệu của thân thể nhằm:
– Điều hòa Khí
– Khai thông kinh lạc
– Phục hồi sự vận hành hài hòa của Tạng – Phủ
Nhảy, múa, chuyển động có bài bản không đơn thuần là vận động cơ học, mà là sự dẫn động Khí thông qua thân thể, giúp Khí huyết lưu hành, Âm Dương điều hòa, từ đó thân và tâm cùng được chữa lành.
b/ Xuất xứ (liên hệ Đông y và truyền thống cổ)
Trong các nền văn hóa cổ phương Đông, vũ điệu nghi lễ đã được dùng để:
– Trừ tà
– Giải uất
– Phục hồi sinh khí
– Đông y cổ truyền xem:
– Khí hành thì huyết hành
– Khí trệ sinh bệnh
….
Các hình thức nhảy nghi lễ, vũ điệu shaman, vũ điệu thiền… chính là tiền thân của liệu pháp nhảy, dù chưa được hệ thống hóa bằng thuật ngữ hiện đại.
c/ Cơ chế tác động theo Khí, Kinh lạc
c1: Khí
⁃ Nhảy làm Khí động
– Chuyển động xoay, lắc, rung lắc giúp: Giải Khí trệ, khai Khí kết, điều hòa Khí nghịch
Đặc biệt tác động mạnh đến: Can khí (uất, ức chế), Tỳ khí (vận hóa), Phế khí (hô hấp, nhịp điệu), Thận khí…
c2: Kinh lạc
Chuyển động toàn thân trong nhảy kích hoạt:
– Kinh Can – Đởm (biểu đạt cảm xúc, giải uất)
– Kinh Tỳ – Vị (tiêu hóa, hấp thu)
– Kinh Thận (căn bản sinh lực)
– Mạch Nhâm – Đốc (trục điều hòa Âm Dương)
Nhảy giúp kinh lạc không bị bế tắc, từ đó giảm đau, giảm trệ, tăng sinh lực.
c3: Tạng – Tâm
– Cảm xúc trong Đông y gắn trực tiếp với tạng:
– Giận → Can
– Lo → Tỳ
– Buồn → Phế
– Sợ → Thận
Nhảy cho phép cảm xúc được biểu đạt qua thân, giúp tạng được giải uất mà không cần lời nói.
d: Tác dụng (theo Đông y)
⁃ Điều khí – hoạt huyết: Khí thông, Giảm đau mạn tính, Giảm cảm giác nặng, trệ, bế
⁃ Điều hòa Tạng phủ: Can khí thư, tiêu hóa tốt hơn, Tỳ khí mạnh giảm mệt mỏi, Phế khí điều hòa do thở sâu, tâm an
⁃ An thần – định tâm: Khí thuận, Tâm an. Ơi Giảm lo âu, mất ngủ, căng thẳng
e/ Ứng dụng trong bệnh lý (theo Đông y)
Liệu pháp Nhảy phù hợp hỗ trợ cho:
– Can khí uất (stress, trầm cảm nhẹ)
– Khí trệ huyết ứ (đau mạn tính, đau cơ khớp)
– Tỳ khí hư (rối loạn tiêu hóa chức năng)
– Phế khí uất (khó thở do căng thẳng)
– Thận khí hư nhẹ (suy nhược, kiệt sức)
– Bệnh tâm thể (bệnh biểu hiện ở thân nhưng gốc ở khí)
f/ Các trào lưu hiện nay (gắn với Khí & Kinh lạc)
– Khí công
⁃ Thái cực
– Bài quyền của Võ thuật
⁃ Thiền động (Moving Meditation, Thiền chủ động Ohso
– Yoga
Nhảy/ Múa/ Dance kết hợp Đông y
– Ecstatic Dance (giải uất Can khí)
– Nhảy trị liệu hệ mạc (Fascia & Meridian Therapy)
– Ứng dụng trong dưỡng sinh, phục hồi…
Tóm lại nhìn từ gốc cạnh Đông Y, Liệu pháp Nhảy trị bệnh chính là một hình thức vận động dẫn Khí bằng thân thể, giúp khai thông kinh lạc, điều hòa Tạng phủ và ổn định cảm xúc. Đây là phương pháp đặc biệt phù hợp trong bối cảnh hiện đại, nơi bệnh tật phần lớn bắt nguồn từ Khí trệ, Khí loạn, mất cân bằng Âm- Dương và đứt kết nối với thân thể. Và điều quan trọng nhất là trong giai đoạn lịch sử phát triển của Nhân loại phụ thuộc quá nhiều vào các phương tiện thuận lợi (Internet, Kỹ thuật số, Trí tuệ nhân tạo..). Con người lười vận động và đời sống nghiêng về hưởng thụ, chơi bời… thì sự biến thể của “Hơi thở”, “Động tác”…phức tạp thành những điệu nhảy với sự vận động từ do của thân thể và kết hợp với nhịp điệu của âm nhạc (Tanztherapie) là một hướng chọn lựa thích hợp với nhiều đối tượng xã hội, từ đó khuấy động phong trào dưỡng sinh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng được nhiều thuận lợi hơn!!!
09/02/26
Sưu tập- Tra cứu- Biên soạn
Thuận Nghĩa
